Polskie Towarzystwo
Ortopedyczne i Traumatologiczne
Master Section

Historia PTOiTr

Początki ortopedii polskiej do 1913 roku
Współczesną ortopedię tworzyło na przestrzeni wieków wielu lekarzy, którzy chorobom narządu ruchu poświęcili niejednokrotnie całe swoje życie. Przypomnijmy niektórych z nich.

Józef Struś (1510-1568)
Urodził się w Poznaniu. Kształcił się w poznańskiej akademii Lubrańskiego, a następnie w Krakowie i Padwie. Jego prace o złamaniach i deformacjach szkieletu były pierwszymi udokumentowanymi publikacjami stanowiącymi źródło zainteresowań traumatologią i ortopedią ówczesnych lekarzy. Były to głównie przekłady z greki na język łaciński uwzględniające szerokie komentarze Galena do prac Hipokratesa. Wiadomości Strusia vel Strutiusa wykorzystywane były przez niego w praktyce lekarskiej i dotyczyły między innymi metod leczenia skrzywień i zapaleń kręgosłupa. Potwierdza to później Ireneusz Wierzejewski, który pisze, że Struś "musiał się oczywiście w praktyce dostosować do zasad uznawanych przez Galena".

Jan Jonston (1603-1675)
Szkot urodzony w Szamotułach. W wydanym w 1644 roku w Amsterdamie dziele "Idea universae medicinae practicae" opisuje on leczenie przetoki w przebiegu zapalenia kości (uncus cum ossis carne) przy pomocy gencjany lub chirurgicznego nacięcia połączonego z usunięciem fragmentu kości.

Ludwik Perzyna (1742-1812)
Pochodził z Krakowa. W 1773 roku zostaje przeorem Zakonu Braci Miłosierdzia w Kaliszu. W tym też roku ukazuje się jego dzieło pt. "Nauki cyrulickiej krótko zebranej części III".
Pisze w nim między innymi o złamaniach, zniekształceniach stóp, złamaniach kręgosłupa i uszkodzeniach ścięgien. O poziomie jego wiedzy ortopedycznej mogą świadczyć następujące fragmenty np. "Co nazywamy garbem? Zwichnięcie krzyża lub dobrowolne pacierzów krzywo wyrastanie, czemu zapobiega sznurowanie dziecka w pasek lub sznurówkę tęgą, przykładając na to miejsce ołów klepany, flanelą podfutrowany, w czym za dnia chodzić i w nocy sypiać powinny". "gdy zaś stopy na kształt taksów do siebie obrócone będą, blaszane buty kazać zrobić, przez połowę otwierające się, flanelą wyfutrowane w tych niechaj we dnie i w nocy pacjent chodzi, aż się w nim kości ponaginają, więcej porównają”.

Jan Adamus Kulmus (1685-1745)
Pochodził z Wrocławia. Autor pracy "O przerwaniu ścięgna Achillesa" (1730).

Rafał Józef Czerwiakowski (1743-1816)
Działający w Krakowie, ojciec chirurgii polskiej. Największym dziełem jego życia był podręcznik "Nauka chirurgii uniwersalnej dla powszechnego użytku krajów słowiańskich, a mianowicie dla stanu wojskowego". Wśród najważniejszych cnót chirurgów na czoło wysunął: stateczność i czułość, cierpliwość i wyrozumiałość, skromność i niechciwość, wstrzemięźliwość życia i ochędóstwo, czyli czystość osobistą w czasie zabiegów lekarskich i w życiu codziennym. Kościuszko nazwał go sztabsmedykiem i wyznaczył na stanowisko naczelnego chirurga Wojska Polskiego. Jego chirurgia praktyczna powstała na podstawie doświadczeń nabytych podczas leczenia ran postrzałowych i ciętych. Ówcześni chirurdzy stawiają wymieniony podręcznik w rzędzie dzieł o światowej renomie.

Andrzej Janikowski (1799-1864)
Profesor chirurgii w Warszawie zajmujący się skrzywieniami kręgosłupa i leczeniem choroby Potta. Należał do największych dobroczyńców najuboższych warstw w stolicy.

Ludwik Bierkowski (1801-1860)
Urodzony w Poznaniu. Większość zawodowego życia spędził w Krakowie. Uznawany w tym czasie za najsłynniejszego polskiego chirurga. W roku 1837 założył szkołę gimnastyczną dla wad ciała i pierwszy zakład ortopedyczny.

Tomasz Drobnik (1858-1901)
Urodzony w Pleszewie. Medycynę studiował we Wrocławiu i Würzburgu. W 1890 roku objął kierownictwo wydziału chirurgicznego w Szpitalu Miejskim św. Józefa w Poznaniu. W dniu 4 grudnia 1892 roku na posiedzeniu Wydziału Lekarskiego Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk przedstawił doniesienie o skutecznym przeszczepieniu długiego prostownika palucha na długi prostownik palców u siedmioletniej dziewczynki z opadającą stopą po przebytej chorobie Heinego Medina. Pierwsze na świecie doniesienie Drobnika o przeszczepieniach ścięgien ukazało się już w 1886 roku w Deutsche Zeitschrift für Chirurgie pod tytułem "Über die Behandlung der Kinderlähmung mit Functionsheilung und Funktionsübertragung der Muskeln". Minęło niedawno 120 lat od tego wiekopomnego dla polskiej i światowej ortopedii wydarzenia.

Franciszek Neugebauer (1856-1914)
Urodzony w Kaliszu. Studiował w Warszawie i Dorpacie. Jako jeden z pierwszych na świecie opisał kręgozmyk. W Dorpacie opublikował w 1881 roku pracę doktorską pt. "Zur Entwicklung und seiner geschichte des spondylolistischen Beckens und seiner Diagnose (mit Berücksichtigung von Körperhaltung und Gangspur)".

Antoni Gabryszewski (1864-1917)
Uczeń i współpracownik Rydygiera, większość jego publikacji dotyczyła ćwiczeń rehabilitacyjnych na skonstruowanych przez siebie przyrządach. Zygmunt Ambros i Adam Gruca zwrócili uwagę, że jego praca habilitacyjna 1897 roku była pierwszą próbą wyodrębnienia ortopedii z chirurgii ogólnej.

Na przełomie XIX i XX wieku, a także w latach późniejszych duży wkład w rozwój ortopedii wnieśli tacy sławni chirurdzy jak wspomniany już Ludwik Rydygier, a także:
J. Kosiński, Z. Zielewicz, E. Chłapowski, J. Pomorski, L. Mieczkowski, K. Nowakowski, W. Orłowski, Z. Radliński, T. Ostrowski, J. Mikulicz, B. Kader, A. Jurasz, A. Leśniewski, H. Szram i M. Rutkowski. Dwaj ostatni byli honorowymi członkami powstałego w 1928 roku Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego.



W dniu 3 kwietnia 1913 roku w Poznaniu rozpoczął medyczną działalność Zakład Ortopedyczny im. Bolesława Saturnina Gąsiorowskiego. Dzień ten należy przyjąć za datę powstania ortopedii polskiej jako odrębnej specjalności. Ireneusz Wierzejewski inicjator tego przedsięwzięcia nazywany jest powszechnie „ojcem ortopedii polskiej”.
Uniwersytecki Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital im. Wiktora Degi w Poznaniu (widok obecny)
Uniwersytecki Ortopedyczno-Rehabilitacyjny Szpital im. Wiktora Degi w Poznaniu (widok obecny)


W 1928 roku przed 80 laty założone zostało Polskie Towarzystwo Ortopedyczne (ryc. 1).

Ryc. 1. Dokument erekcyjny powstania Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego z dnia 10 listopada 1928 roku z podpisami członków założycieli (Ireneusz Wierzejewski, Michał Grobelski, Henryk Cetkowski, Franciszek Raszeja, Wiktor Dega).


Pierwszy Zjazd Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego odbył się w Poznaniu w dniu 17 listopada 1928 roku (ryc.2).

Ryc. 2. Uczestnicy I Zjazdu Ortopedów Polskich Poznań, 17 listopada 1928 roku.


Siedzą od lewej: P. Grucowa, S. Rechniowski, I. Wierzejewski, A. Leśniowski, W. Łapiński,
P. Nowicka,
Stoją od lewej I rząd: nieznany, M. Grobelski, J. Zaorski, nieznany, M. Kosiński, K. Opacki,
nieznany, Z. Obrębski, Z. Nowakowski, A. Janik, A. Wojciechowski,
Stoją od lewej II rząd: J. Zaremba, M. Gpsztejn, T. Wisniewski, M. Latkowski, W. Dega,
K. Kessel, F. Raszeja, A. Zalewski,
Stoją od lewej III rząd: Z. Wałczyński, R. Zieliński, Z. Dziembowski, nieznany, H. Cetkowski,
S.Sawicki, A.Gruca,
Stoją od lewej IV rząd: Witkowski, nieznany, nieznany, L. Kalina.
W przeddzień Zjazdu ukazał się pierwszy zeszyt Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedii Polskiej - oficjalny organ naukowy i wydawniczy Towarzystwa.

Ryc. 3. I Zeszyt Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Polska – 17 listopada 1928 r. pod redakcją Prof. dr Ireneusza Wierzejewskiego z Poznania i doc. dr Alfonsa Wojciechowskiego z Warszawy.


Pierwszymi redaktorami czasopisma zostali Ireneusz Wierzejewski z Poznania i Adolf Wojciechowski z Warszawy. W latach 1928-2013 ukazało się drukiem 7337 prac w 436 zeszytach i 78 tomach. Czasopismo zamieszcza prace oryginalne, poglądowe, kazuistyczne przedstawiające technikę operacyjną, wiedzę ortopedyczną, sprawozdania ze zjazdów, posiedzeń naukowych, wyjazdów szkoleniowych, oceny książek, artykuły polemiczne, listy do redakcji i komunikaty. Redaktor Naczelny Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedii Polskiej jest członkiem Światowego Stowarzyszenia Wydawców Czasopism Me¬dycznych. Za duży sukces uznajemy stworzenie serii „Biblioteka Ortopedyczna i Traumato¬logiczna”, jest to naukowa seria monograficzna podzielona na usystematyzowane działy naszej specjalności. Od styczna 2012 roku czasopismo zmieniło formułę wydawniczą na „pierwotnie elektroniczną” (primary electronic). Nadsyłanie prac jest możliwe przez stronę internetową czasopisma www.polorthoptraumatol.com, a język angielski jest oficjalnym językiem publikacji. Czasopismo jest umieszczone w bazie danych PubMed Central (PMC) prowadzoną przez Naukową Bibliotekę Medycyny (National Library of Medicine), Bethezda, USA.

Wszystkie te doniosłe wydarzenia wiążą się nierozerwalnie z sylwetką Ireneusza Wierzejewskiego – ojca współczesnej ortopedii polskiej i pierwszego Prezesa Towarzystwa (ryc.4).

Ryc. 4. Ireneusz Wierzejewski w mundurze generalskim (1881-1930).


Inicjatywa Wierzejewskiego zrodziła się już w kwietniu 1928 roku podczas Zjazdu Towarzystwa Chirurgów Polskich w Krakowie. Powołano wówczas zarząd tymczasowy, którego zadaniem było przygotowanie I Zjazdu Naukowego w Poznaniu, opracowanie Statutu i legalizacji prawnej Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego. „Miało ono złączyć wszystkich lekarzy interesujących się Ortopedią w celu twórczej pracy naukowej i klinicznej oraz podniesienia ogólnego poziomu tej gałęzi wiedzy lekarskiej”. W tym czasie głównym celem Towarzystwa było otoczenie właściwą opieką ludzi niepełnosprawnych i kalekich na skutek wypadków, jak i chorób podstawowych narządu ruchu. W okresie międzywojennym habilitowali się w Ortopedii oprócz Wierzejewskiego, Franciszek Raszeja (1931) i Wiktor Dega (1933) w Poznaniu, Wacław Łapiński (1933) w Warszawie, Adam Gruca (1928) we Lwowie i Juliusz Zaremba (1936) w Krakowie. Po 5-letnim zawieszeniu działalności Uniwersyteckiej Kliniki Ortopedycznej w Poznaniu nastąpiła jej reaktywizacja (1935), a jej kierownikiem został Franciszek Raszeja, zamordowany przez Niemców w czasie okupacji w Warszawie. W następnych latach powstawały kolejne ośrodki ortopedyczne. W Warszawie kształcenie z zakresu ortopedii odbywało się głównie w klinice chirurgicznej kierowanej przez profesora Adolfa Wojciechowskiego. W Krakowie w 1936 roku powstał oddział ortopedyczny pod kierunkiem doc. Juliusza Zaremby. Doc. Wiktor Dega zorganizował oddział ortopedyczny w Bydgoszczy, dr Henryk Cetkowski w Gdyni, a dr Michał Grobelski i Józef Wolszczan w Poznaniu. W Zakopanem powstało sanatorium leczenia gruźlicy kostno-stawowej. Na Śląsku wybudowano urazowy ośrodek w Piekarach Śląskich.

Do najwybitniejszych ortopedów Polskich, którzy przyczynili się do powstania i rozwoju naszej dyscypliny należy zaliczyć obok Ireneusza Wierzejewskiego, Franciszka Raszeję, Adama Grucę, Wiktora Degę, Juliusza Zarembę i Adolfa Wojciechowskiego.

W 1930 roku w wieku 49 lat umiera profesor Ireneusz Wierzejewski. Siedzibę Towarzystwa Ortopedycznego przeniesiono do Warszawy, gdzie pracował ówczesny wiceprezes Wacław Łapiński. Kierował on Towarzystwem przez kolejne 2 lata do II Zjazdu Naukowego. II Zjazd PTO odbył się w Wilnie 27 września 1929 roku. Tematem wiodącym było „wrodzone zwichnięcie biodra”. III Zjazd odbył się w 1931 roku w Warszawie i był poświęcony złamaniom szyjki kości udowej. IV Zjazd miał miejsce w 1933 roku we Lwowie, a tematami przewodnimi były „opieka nad kalekami w Polsce” oraz „operacje wytwórcze stawów sztywnych”. Podczas tego Zjazdu zmieniono nazwę Towarzystwa z PTO na PTOiTr. Obrady V Zjazdu PTOiTr. odbyły się w Warszawie w 1936 roku i dotyczyły „leczenia nieswoistych i gruźliczych spraw zapalnych kręgosłupa” oraz „protezowania w Polsce”.
10-lecie Towarzystwa uczczono podczas VI Zjazdu w Poznaniu w 1938 roku. Tematami głównymi były: ”choroba Heinego-Medina” oraz „złamania śródszpikowe”. Przez okres dziesięciolecia liczba członków Towarzystwa wynosiła 86 osób. Z upływem lat zaczęły powstawać oddziały regionalne PTOiTr. w Poznaniu i Warszawie. Prezesem Towarzystwa wybrano profesora Adama Grucę (1938). W tym samym roku Gruca wysunął propozycję organizowania „Dni Ortopedycznych” na wzór istniejących wówczas we Francji „Journeés Orthopediques”. Od 1947 roku (Łódź) stanowią one dodatkową okazję (poza Zjazdami) do wymiany doświadczeń z kolegami pracującymi z dala od głównych ośrodków ortopedycznych, umożliwiając im prezentację swoich zawodowych osiągnięć. W latach 1928-1939 Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne odbyło 6 zjazdów naukowych. Po śmierci Wierzejewskiego jego prezesami byli kolejno: Wacław Łapiński, Adolf Wojciechowski i Adam Gruca. W tym okresie funkcję Redaktorów Naczelnych „Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedii Polskiej” pełnili: Ireneusz Wierzejewski i Franciszek Raszeja. II Wojna Światowa przerwała działalność PTOiTr. i uniemożliwiła wydanie ostatnich w 1939 roku zeszytów Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedii Polskiej. Po wojnie wznowiła działanie Klinika Ortopedyczna w Poznaniu (1945) oraz powstały nowe Kliniki w Warszawie (1948), Bytomiu (1952), Gdańsku (1953), Lublinie (1954), Krakowie (1957), Wrocławiu (1957), Łodzi (1964), Szczecinie (1966), Białymstoku (1976) ,Sosnowcu (1988) i Katowicach (2000).
Oficjalne otwarcie Instytutu Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich nastąpiło w 1948 roku. W latach 1950-1951 w Instytucie Doskonalenia Kadr Lekarskich w Warszawie powstały 2 kliniki chirurgii urazowej, rozwiązane po kilku latach w związku ze zmianą struktury tego studium. W ramach Wojskowej Akademii Medycznej otwarto w 1958 roku Klinikę Ortopedyczną w Warszawie, a III Klinice Chirurgicznej w Łodzi nadano profil urazowo- ortopedyczny. W roku 1950 Ministerstwo Zdrowia powołało profesora Adama Grucę na stanowisku Krajowego Specjalisty ds. Ortopedii i Traumatologii, którą to funkcję przejął po nim profesor Marian Garlicki, a profesora Wiktora Degę – na stanowisko Krajowego Specjalisty ds. Rehabilitacji. Obecnie funkcję te pełnią odpowiednio profesor Paweł Małdyk i profesor Krystyna Księżopolska-Orłowska z Warszawy. Po wojnie odbyły się 33 Zjazdy Naukowe Towarzystwa, a jego kolejnymi Prezesami byli: Adam Gruca, Zygmunt Ambros, Stefan Łukasik, Marian Garlicki, Gabriel Wejsflog, Alfons Senger, Donat Tylman, Stanisław Piątkowski, Stefan Malawski, Witold Szulc, Józef Szczekot, Andrzej Wall, Kazimierz Rąpała, Tadeusz Gaździk, Wojciech Marczyński, Paweł Małdyk i Damian Kusz i obecnie Marek Synder (tab. 1).

KadencjaPrezes PTOiTrZjazdy PTOiTrRok i miejsce
1928 -1930 Ireneusz Wierzejewski I.
II.
1928 – Poznań
1929 – Wilno
1930 -1931 Wacław Łapiński III. 1931 - Warszawa
1931 -1938 Adolf Wojciechowski IV.
V.
VI.
1933 – Lwów
1936 – Warszawa
1938 - Poznań
1938 -1950 Adam Gruca VII.
VIII.
IX.
1946 – Gdynia
1948 – Kraków
1950 - Warszawa
1950 -1954 Wiktor Dega X.
XI.
1952 – Poznań
1954 – Bytom
1954 -1959 Zygmunt Ambros XII.
XIII.
1956 - Warszawa
1959 – Gdańsk
1959 - 1961 Stefan Łukasik    
1961-1972 Marian Garlicki XIV.
XV.
XVI.
XVII.
XVIII.
XIX.
1963 – Lublin
1965 – Lublin
1966 - Łódź
1968 – Poznań
1970 – Katowice
1972 - Warszawa
1972 - 1973 Gabryel Wejsflog    
1974 - 1976 Alfons Senger XX.
XXI.
1974 – Kraków
1976 – Gdańsk
1977 - 1980 Donat Tylman XXII.
XXIII.
1978 – Poznań – 50-lecie PTOiTr
1980 – Wrocław
1981 - 1982 Stanisław Piątkowski XXIV. 1982 – Lublin
1983 – 1986 Stefan Malawski XXV.
XXVI.
1984 – Łódź
1986 – Poznań
1987 -1990 Witold Szulc XXVII.
XXVIII.
1988 – Warszawa
1990 – Szczecin
1991 - 1994 Józef Szczekot XXIX.
XXX.
1992 – Gdańsk
1994 – Wrocław
1995 - 1998 Andrzej Wall XXXI.
XXXII.
1996 – Lublin
1998 – Łódź
1999 - 2002 Kazimierz Rąpała XXXIII.
XXXIV.
2000 – Kraków
2002 - Bydgoszcz
2003 - 2006 Tadeusz Gaździk XXXV.
XXXVI.
2004 - Szczecin
2006 – Katowice
2007 - 2010 Wojciech Marczyński XXXVII.
XXXVIII.
2008 – Poznań
2010 - Warszawa
2011 - 2012 Paweł Małdyk XXXIX. 2012 – Rzeszów
2013-2014 Damian Kusz XL. 2014 – Wrocław
2015-2016 Marek Synder    

Fotografie kolejnych Prezesów Towarzystwa ilustrują ryciny:
5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24,25 i 26.


50-lecie PTOiTr. obchodzono na XXII Zjeździe Naukowym, który odbył się w Poznaniu w dniach 6 - 8 maja 1978 roku. Ówczesny skład Zarządu Głównego ilustruje rycina 27.

Ryc. 27. 50-lecie PTOiTr. XXII Zjazd Naukowy – Poznań, 6-8 maja 1978 r.


Od lewej siedzą w I rzędzie: G. Wajsflog, J. Markowa, M. Garlicki, D. Tylman, A. Senger, St. Piątkowski, S. Łukasik T. Żuk,
Stoją w II rzędzie: A. Hlavaty, W. Arct, W. Szulc, A. Kalewski, M. Koszla, B. Kozłowski, J. Daab, L. Wierusz,
Stoją w III rzędzie: L. Birn, S. Jakubowski, K. Molski, S. Zawadziński, Wł. Kowalski.

W skład Zarządu Głównego PTOiTr. W latach 2013-2014 wchodzili: Prezes Damian Kusz, I Wiceprezes Andrzej Bohatyrewicz, II wiceprezes Leszek Romanowski, Członkowie Sławomir Snela i Szymon Dragan, Redaktor Naczelny „Polish Orthopaedics & Traumatology - dawniej Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedii Polskiej” Andrzej Nowakowski, Sekretarz Mariusz Nowak i Skarbnik Henryk Guzik.
Okres działania tego Zarządu związany był z bardzo ważnym wydarzeniem w świecie ortopedycznym naszego kraju. Podczas Dni Ortopedycznych, które w czerwcu 2013 roku odbyły się w Poznaniu obchodziliśmy jubileusz 100-lecia ortopedii polskiej. Tak więc w kolebce ortopedii polskiej po raz kolejny obchodziliśmy ważne dla nas wszystkich wydarzenie. Na uroczystości jubileuszowe zaproszono wielu znakomitych polskich ortopedów z różnych stron świata, a także osobistości z życia publicznego i przedstawicieli Rządu. Honorowy patronat nad Jubileuszem objął Prezydent RP Bronisław Komorowski. Historię ortopedii polskiej przedstawił Prezes Towarzystwa, natomiast całą uroczystość znakomicie prowadzili Leszek Romanowski oraz Marek Jóźwiak. Podczas uroczystości jubileuszowych wręczono wiele wyróżnień i odznaczeń dla najbardziej zasłużonych członków naszego Towarzystwa. Podczas prac Zarządu w latach 2103-2014 opracowano nowy statut Towarzystwa, który zasadniczo zmienił funkcjonowanie kolejnych władz naszego Towarzystwa. Wg nowego statutu Prezes Towarzystwa wybierany jest tylko na kadencję 2-letnią i pełni natomiast przez kolejne 2 lata funkcje doradcze w Zarządzie Głównym.

Zarząd PTOiTr w latach 2013-2014



Nowy statut Towarzystwa został zatwierdzony podczas XL Zjazdu PTOiTr, który we wrześniu 2014 roku odbył się we Wrocławiu. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Zjazdu był Szymon Dragan. Podczas Walnego Zebrania Członków wybrano nowy Zarząd Towarzystwa na kadencję 2015-2016, który od 1.01.2015 roku działa w składzie :

  • Prezes : Marek Synder
  • I Viceprezes : Andrzej Bohatyrewicz
  • II Viceprezes – Leszek Romanowski
  • Sekretarz – Marek Drobniewski
  • Skarbnik – Andrzej Borowski
  • Członkowie : Bogdan Koczy i Jarosław Czubak
  • Redaktor Naczelny : Andrzej Nowakowski

Do dnia dzisiejszego członkostwem honorowym PTOiTr. wyróżnionych zostało 51 osób, a medalem imienia Profesora Adama Grucy (1985 r.) (ryc. 29) 21 osób.
Ryc. 29. Medal imienia Adama Grucy – awers i rewers.

W 1948 roku Towarzystwo reaktywowało swoje czasopismo – „Chirurgię Narządów Ruchu i Ortopedię Polską”, które w roku 1956 z kwartalnika przekształciło się w dwumiesięcznik. Redaktorami naczelnymi pisma w okresie powojennym byli: Wiktor Dega (1948-1976), Alfons Senger (1976-1991), Lesław Łabaziewicz (1991-2006), a od 2006 do dzisiaj funkcję tę pełni Andrzej Nowakowski. Lesław Łabaziewicz pozostał Honorowym Redaktorem czasopisma (ryc.30).
Ryc. 30 Zeszyt (4), tom 73 dwumiesięcznika Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedia Polska - okładka przednia i okładka tylna.

Obecnie Czasopismo ukazuje się jako „Polish Orthopaedics & Traumatology - dawniej Chirurgia Narządów Ruchu i Ortopedia Polska” w wersji „online”. Od 1990 roku zaczęło ukazywać się drugie naukowe czasopismo Kwartalnik Ortopedyczny, którego Redaktorem Naczelnym jest Krystian Żołyński. Powstały także inne czasopisma naukowe, a wśród nich Ortopedia Traumatologia i Rehabilitacja (Dariusz Białoszewski), Chirurgia Kolana, Artroskopia i Traumatologia Sportowa (Jerzy Widuchowski) oraz Artroskopia i Chirurgia Stawów (Jarosław Deszczyński). Aktualnie działa w kraju 16 oddziałów regionalnych PTOiTr. (kujawsko-pomorski, dolnośląski, lubelski, lubuski, łódzki, śląski, świętokrzyski, małopolski, opolski, podkarpacki, pomorski, poznański, warmińsko-mazurski, warszawski i zachodniopomorski).
W okresach międzyzjazdowych odbywają się Dni Ortopedyczne na których lekarze ośrodków regionalnych prezentują swoje zawodowe osiągnięcia i doświadczenia. Szereg spotkań na stałe wpisało się w kalendarz naukowy poszczególnych Oddziałów i Sekcji, np. Koksartroza, Aloplastyka całkowita stawu kolanowego, Biomechanika w implantologii, Zima Ortopedyczna, Jesień Ortopedyczna i Ortopedzi pod żaglami. Od 1998 roku PTOiTr. należy do European Federation of National Associations of Orthopedics and Traumatology (EFORT) oraz jest licznie reprezentowane w International Society of Orthopaedic Surgery and Traumatology (SICOT). We władzach EFORT-u Towarzystwo reprezentują Marek Synder i Jacek Kruczyński, a w SICOT-cie Andrzej Bohatyrewicz i Marek Synder. Prof. Andrzej Bohatyrewicz jest wiceprezydentem SICOT w Europie.
Postęp naukowy, doświadczenia kliniczne oraz mnogość stosowanych metod leczenia sprawiły, że stopniowo z ortopedii zaczęły się wyodrębniać podspecjalności, a specyfika zainteresowań ortopedów i traumatologów zaowocowała utworzeniem 9 odrębnych sekcji: chirugii barku i łokcia, chirurgii kolana, artroskopii i traumatologii sportowej, chirurgii ręki, spondyloortopedii, chorób metabolicznych tkanki kostnej, ortopedii dziecięcej, ortopedii onkologicznej, osteosyntezy, reumoortopedii działających pod patronatem Zarządu Głównego PTOiTr. Nastąpił także podział zainteresowań na ortopedię dorosłych i dzieci. Doszło do zdecydowanego przesunięcia ortopedii dziecięcej z wad wrodzonych w kierunku neuroortopedii, co ma swój związek z dynamicznym rozwojem neonatologii. Wydzieliły się również odrębne towarzystwa, zajmujące się leczeniem określonych deformacji i schorzeń: Towarzystwo Chirurgii Ręki, Polskie Towarzystwo Kręgosłupowe, Polskie Towarzystwo Chirurgii Kręgosłupa, Polskie Towarzystwo Chirurgii Artroskopowej i Polskie Towarzystwo Traumatologii Sportowej.
Schorzenia narządu ruchu stanowią poważny problem medyczny i społeczny, dotyczący setek milionów ludzi na całym świecie i dlatego Światowa Organizacja Zdrowia uznała za celowe poświęcenie temu zagadnieniu lata 2000-2010, nazywając je Dekadą Kości i Stawów. Głównym celem tej Dekady było podniesienie jakości życia chorych, chociaż w szerszym zakresie dotyczył także lepszej organizacji ochrony zdrowia i opieki społecznej. PTOiTr. aktywnie włączyło się w międzynarodowe działania tego przedsięwzięcia, a krajowym koordynatorem Dekady z ramienia Towarzystwa został Jacek Kruczyński.
Dnia 21 września 2007 roku podczas XXXII Dni Ortopedycznych w Toruniu Zarząd Główny na wniosek Walnego zgromadzenia członków PTOiTr. podjął uchwałę o utworzeniu Medalu imienia Wiktora Degi. Przyjęto regulamin i powołano Kapitułę przyznającą to odznaczenie osobom, jako wyraz szczególnego uznania za ich wybitne osiągnięcia dla polskiej i światowej ortopedii i rehabilitacji (ryc.31).
Ryc. 31. Medal imienia Wiktora Degi – awers i rewers.

Za szczególne zasługi na niwie Ortopedycznej i Traumatologicznej Towarzystwo i Kapituły nadają medale im. Adama Grucy, Wiktora Degi, Donata Tylmana, Ignacego Wośki, odznaczenie Zasłużony dla Polskiej Ortopedii i Traumatologii oraz członkostwo honorowe Towarzystwa. W związku z Jubileuszem 100-lecia Ortopedii Polskiej odlany został okolicznościowy medal im. Ireneusza Wierzejewskiego i wydano historyczną księgę dziesięciu dekad Ortopedii pod redakcją Andrzeja Nowakowskiego Redaktora Naczelnego Chirurgii Narządów Ruchu i Ortopedii Polskiej – Polish Orthopaedics and Traumatology .

Historię Towarzystwa przygotował prof. Damian Kusz we współpracy z profesorami Wojciechem Marczyńskim i Andrzejem Nowakowskim.
 




do góry